Bij carambole stoot je alleen je eigen speelbal aan en scoor je als die beide andere ballen raakt, met de extra voorwaarden van de spelvorm. Maak je een fout, dan telt die stoot niet en gaat de beurt naar je tegenstander. De officiële regels staan in het reglement van de KNBB.
De basis
- Elke speler heeft een eigen speelbal, wit of geel. De rode bal is van niemand.
- Je raakt je speelbal alleen met de pomerans, het leren dopje op de punt van je keu.
- Een carambole is één punt. Na een carambole speel je door.
- Na een misser of een fout is de tegenstander aan de beurt.
- Een partij eindigt als een speler het afgesproken aantal caramboles heeft bereikt, of na een maximum aantal beurten als dat is afgesproken.
Wat precies als carambole telt, verschilt per spelvorm. Bij libre is raken genoeg, bij bandstoten moet er een band vóór de tweede bal zijn, bij driebanden drie, en bij kader gelden de vakken.
Wie begint en de beginstoot
In wedstrijden bepaal je meestal met een trekstoot wie mag beginnen. Beide spelers stoten tegelijk hun bal naar de verre korte band en terug. Wiens bal het dichtst bij de band aan de kant van de spelers stilvalt, mag kiezen wie de beginstoot neemt.
Voor de beginstoot, ook wel afstoot, worden de ballen op vaste plekken gelegd:
- De rode bal op de acquit aan de bovenkant van de tafel.
- De bal van de tegenstander op de afstootlijn, op de acquit aan de onderkant van de tafel.
- Je eigen speelbal naast die bal op de afstootlijn, op een vastgestelde afstand.
Bij de beginstoot moet je speelbal eerst de rode bal raken; zo staat het ook in het KNBB-reglement. De precieze plaatsen en afstanden verschillen per spelvorm en tafelformaat en staan in het KNBB-reglement.
Fouten
Bij een fout telt de stoot niet, ook als je een carambole maakte. Je beurt is voorbij. De belangrijkste fouten:
| Fout | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Bal van tafel | Een bal springt over de band van de tafel af. De bal wordt volgens het reglement teruggeplaatst. |
| Voet van de grond | Tijdens de stoot moet minstens één voet de vloer raken. Staan beide voeten los, dan is het fout. |
| Dubbel raken | De pomerans raakt de speelbal twee keer in dezelfde stoot, of blijft te lang in contact (duwen). |
| Stoten terwijl ballen rollen | Je mag pas stoten als alle ballen stilliggen. |
| Verkeerde speelbal | Je stoot de bal van je tegenstander of de rode bal aan in plaats van je eigen bal. |
| Bal aanraken | Een bal wordt geraakt of verplaatst met de hand, kleding, de keu of iets anders dan de pomerans bij de stoot. |
Het reglement kent meer situaties, zoals de verplichting om te stoten binnen een bepaalde tijd in wedstrijden en regels voor een speelbal die tegen een andere bal aan ligt. Liggen ballen tegen elkaar, dan worden ze in de regel opnieuw geplaatst volgens het reglement.
Gedrag aan tafel
Naast de spelregels zijn er gewoontes die in elke club gelden. Blijf buiten de lijn van de speler aan de stoot, beweeg niet in zijn blikveld en praat niet tijdens zijn stoot. Bij een twijfelachtige situatie in een wedstrijd beslist de scheidsrechter, of bij gebrek daaraan spreken de spelers het samen af.
Het officiële reglement
Deze pagina geeft een overzicht in gewone taal. Voor wedstrijden gelden de actuele reglementen van de KNBB. Daarin staan ook de precieze posities bij de beginstoot, de uitzonderingen en de regels per spelvorm. Clubs en districten kunnen voor hun eigen competitie aanvullende afspraken hebben.
Bronnen: KNBB, reglementen carambole. Laatst gecontroleerd september 2026.