Bij bandstoten telt een carambole alleen als je speelbal minstens één band heeft geraakt voordat hij de tweede bal raakt. Verder is het spel gelijk aan libre. Daardoor kun je geen lange series meer maken met kleine stootjes tussen de ballen.
De regel
Je speelbal moet beide andere ballen raken, net als bij libre. Het verschil zit in het moment waarop de band geraakt wordt:
- Je speelbal raakt minstens één band voordat hij de tweede bal raakt.
- Het maakt niet uit of die band vóór of na de eerste bal komt.
- Meer banden mag ook. Eén is het minimum.
- Raakt je speelbal beide ballen zonder dat er vóór de tweede bal een band is geweest, dan telt de carambole niet en is je beurt voorbij.
Er zijn dus twee basisroutes. Je speelt eerst de band en dan beide ballen, of je raakt eerst één bal, gaat via de band en raakt dan de tweede.
Verschil met libre
| Libre | Bandstoten | |
|---|---|---|
| Voorwaarde | Beide ballen raken | Beide ballen raken, met minstens één band vóór de tweede bal |
| Series | Lange series mogelijk door ballen bij elkaar te houden | Kortere series, ballen liggen minder vaak dicht bij elkaar |
| Wat je leert | Balcontrole en zachte stoten | Hoeken, looplijnen en snelheid over de band |
| Moyenne | Hoger | Lager bij hetzelfde niveau |
Omdat bandstoten moeilijker is, ligt het moyenne van een speler in bandstoten flink lager dan in libre. Je moyennes in verschillende spelvormen kun je daarom niet met elkaar vergelijken.
Waarom bandstoten spelen?
Bandstoten zit tussen libre en driebanden in. Je leert denken in looplijnen: waar komt de bal terug als hij de band raakt, en met welke snelheid? Die kennis heb je later nodig in driebanden. Tegelijk blijft het spel toegankelijk, omdat één band veel minder rekenwerk vraagt dan drie.
In clubs en competities wordt bandstoten vooral op het kleine biljart gespeeld, vaak door spelers die libre onder de knie hebben en een nieuwe uitdaging zoeken.
Tips voor bandstoten
- Kijk eerst naar de band, dan naar de ballen. Zoek de band die de kortste en veiligste route geeft. Soms is eerst de band spelen makkelijker, soms eerst een bal.
- Invalshoek is ongeveer uitvalshoek. Zonder effect komt een bal ongeveer onder dezelfde hoek van de band als waarmee hij erin gaat. Effect en snelheid veranderen dat. Meer daarover lees je bij bandstoten berekenen.
- Gebruik de band om de ballen samen te houden. Een bal die zacht langs of via de band terugkomt, blijft vaak in de buurt. Zo maak je ook in bandstoten korte series.
- Doseer je snelheid. Een te harde stoot maakt de hoek minder voorspelbaar en verspreidt de ballen over de hele tafel.
- Oefen vaste stoten. Leg dezelfde positie tien keer neer en speel hem steeds via dezelfde route. Zo krijg je gevoel voor hoeken.
Fouten en regels
Naast de bandregel gelden de gewone carambolefouten, zoals een bal van tafel of stoten terwijl de ballen nog rollen. Die staan op de pagina spelregels carambole. De officiële tekst vind je in het reglement van de KNBB.
Bronnen: KNBB, reglementen carambole. Laatst gecontroleerd september 2026.