Bij 9-ball en 10-ball moet de speelbal steeds eerst de laagste bal op tafel raken. Wie legaal de 9 (of de 10) pot, wint het spel. Bij 10-ball zeg je elke stoot aan, bij 9-ball niet, en daardoor telt geluk bij 10-ball minder mee.
Opzetten
- 9-ball: negen ballen in een ruitvorm. De 1 staat vooraan op de voetstip, de 9 in het midden. De overige ballen liggen willekeurig.
- 10-ball: tien ballen in een driehoek. De 1 staat vooraan op de voetstip, de 10 in het midden van de derde rij. De rest ligt willekeurig.
De ballen moeten strak tegen elkaar liggen. Een los rack geeft een onvoorspelbare break. Op de pagina over de break lees je hoe je een rack goed opzet.
De break
De breker legt de speelbal achter de breaklijn en moet als eerste de 1 raken. Een break is geldig als er een bal valt of als minstens vier aanspeelballen een band raken. Is dat niet zo, of maakt de breker een fout, dan krijgt de tegenstander de speelbal in de hand.
Hier zit het eerste grote verschil. Pot je bij 9-ball de 9 met een geldige break, dan heb je gewonnen. Bij 10-ball telt dat niet: de 10 wordt teruggezet op de voetstip en je speelt door.
De push out
Direct na de break mag de speler die aan de beurt is een push out aankondigen. Dat is een vrije stoot: de speelbal hoeft geen bal en geen band te raken. Je gebruikt hem om de speelbal naar een betere plek te leggen als de tafel na de break lastig ligt.
- Je moet de push out vooraf hardop aankondigen.
- Ballen die bij een push out vallen, tellen niet. De 9 of de 10 wordt teruggezet.
- Daarna kiest de tegenstander: zelf verder spelen vanaf de nieuwe positie, of de beurt teruggeven.
Een push out mag alleen op de eerste stoot na de break. Daarna gelden de gewone regels.
Fouten
Na elke fout krijgt de tegenstander de speelbal in de hand, overal op tafel. De belangrijkste fouten:
- De speelbal raakt niet eerst de laagste bal op tafel.
- Na het raken valt er geen bal en raakt geen enkele bal een band.
- De speelbal gaat in een pocket of van tafel.
- Je raakt de speelbal twee keer, stoot terwijl ballen nog rollen, of hebt geen voet op de grond.
Ballen die je met een fout pot, blijven weg. Alleen de 9 of de 10 wordt teruggezet.
De drie fouten-regel
Maak je drie keer achter elkaar een fout, zonder tussendoor een legale stoot, dan verlies je het spel. Het gaat om drie opeenvolgende beurten van dezelfde speler. De scheidsrechter of tegenstander moet je na de tweede fout waarschuwen. Zonder die waarschuwing telt de derde fout als een gewone fout. De regel voorkomt dat je eindeloos veilig kunt spelen met opzettelijke fouten.
Aanzeggen bij 10-ball
Bij 10-ball zeg je aan welke bal in welke pocket gaat. Een overduidelijke stoot hoef je volgens de WPA niet apart aan te wijzen. Valt de aangezegde bal, dan speel je door. Valt hij niet, dan is je beurt voorbij. Valt er een andere bal dan je aanzei, dan mag de tegenstander kiezen of hij zelf verder speelt of jou laat doorspelen vanuit de ontstane positie. Een 10 die per ongeluk valt, wordt teruggezet. Een aangezegde combinatie op de 10 wint wel.
Bij 9-ball hoef je niet aan te zeggen. Valt de 9 via een andere bal na een legale stoot, dan win je, ook als dat niet je bedoeling was.
De verschillen op een rij
| Onderdeel | 9-ball | 10-ball |
|---|---|---|
| Aantal ballen | 9 | 10 |
| Opstelling | Ruit, 9 in het midden | Driehoek, 10 in het midden van de derde rij |
| Aanzeggen | Nee | Ja, bal en pocket |
| Winnende bal bij de break | Winst | Wordt teruggezet |
| Toevallige bal | Telt | Beurt voorbij, tegenstander kiest |
| Push out na de break | Ja | Ja |
| Drie fouten op rij | Verlies | Verlies |
| Na een fout | Speelbal in de hand | Speelbal in de hand |
Welke kies je?
9-ball is sneller en populair om mee te beginnen. Met minder ballen komt een rack snel open te liggen. 10-ball vraagt meer controle, omdat je elke stoot moet waarmaken. Voor beide geldt: positiespel is belangrijker dan bij 8-ball, want je moet elke bal in een vaste volgorde spelen.
Bron: World Pool-Billiard Association (WPA), World Standardized Rules, 9-ball en 10-ball, wpapool.com. Toernooien gebruiken soms aanvullende breakregels. Laatst gecontroleerd september 2026.