De pomerans
Het kleinste onderdeel van de keu is het enige dat de bal raakt. Een goede pomerans maakt meer verschil dan een dure keu.
Een pomerans is het leren dopje op de punt van de keu. Er zijn enkellaagse en gelaagde pomeransen, in zacht, medium en hard. Een zachte pomerans geeft meer grip en gevoel maar slijt sneller; een harde houdt langer zijn vorm. Vervang hem als hij plat, hard en glad is geworden of als hij loslaat.
Enkellaags of gelaagd
- Enkellaags: uit één stuk leer. Eenvoudig en betaalbaar. De kwaliteit kan per exemplaar verschillen, en een zachte enkellaagse pomerans kan na verloop van tijd uitzetten aan de zijkant.
- Gelaagd: meerdere dunne laagjes leer op elkaar gelijmd. Gelaagde pomeransen zijn doorgaans gelijkmatiger van hardheid en houden hun vorm beter. Ze zijn meestal duurder.
Zacht, medium of hard
| Hardheid | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|
| Zacht | Veel grip en gevoel, makkelijk effect | Slijt sneller, verliest vorm, vaker bijwerken |
| Medium | Goede balans tussen gevoel en duurzaamheid | Van alles een beetje, nergens extreem |
| Hard | Houdt vorm, voorspelbaar, gaat lang mee | Minder gevoel, vraagt goed krijten tegen misstoten |
Twijfel je, kies dan medium. Breakkeuen hebben een zeer harde pomerans, soms van kunststof in plaats van leer, omdat daar kracht belangrijker is dan gevoel.
De vorm van de pomerans
De bovenkant van de pomerans is bol. Hoe bol, bepaalt mee hoe de pomerans de bal raakt. Poolspelers spreken vaak van een dime- of nickelvorm, naar de kromming van Amerikaanse munten: de dime is iets boller, de nickel iets platter. Een bolle vorm helpt om effect te geven; een plattere vorm voelt voor sommigen stabieler. Met een pomeransvormer of fijn schuurpapier breng je de vorm weer terug als hij plat wordt.
Wanneer vervangen?
- De pomerans is zo dun geworden dat hij bijna tot de dop (ferrule) is afgesleten.
- Hij laat los of zit scheef.
- Hij is glashard en glad geworden en houdt geen krijt meer vast, ook niet na opruwen.
- Hij is uitgezet en steekt buiten de dop uit, en bijwerken lukt niet meer.
- Je krijgt steeds vaker misstoten zonder duidelijke reden.
Zelf vervangen, stap voor stap
- Snijd of schuur de oude pomerans voorzichtig van de dop. Beschadig de dop niet.
- Maak het bovenvlak van de dop helemaal vlak en schoon, bijvoorbeeld met fijn schuurpapier op een vlakke ondergrond. Een schuine of oneffen ondergrond geeft een pomerans die loslaat.
- Maak de onderkant van de nieuwe pomerans licht ruw, zodat de lijm goed hecht.
- Breng een dun laagje lijm aan. Veel spelers gebruiken secondelijm; er is ook speciale pomeranslijm.
- Zet de pomerans precies in het midden en druk hem een tijdje stevig aan. Laat de lijm goed uitharden.
- Snijd de rand bij tot hij gelijk loopt met de dop. Snijd van boven naar beneden, zodat je de dop niet raakt.
- Geef de bovenkant zijn vorm met een pomeransvormer of schuurpapier.
- Wrijf de zijkant glad en ruw de bovenkant licht op. Krijten en spelen maar.
Twijfel je of heb je een dure keu, laat het dan doen door een biljartzaak of keumaker. Een slecht geplakte pomerans kan de dop beschadigen.
Onderhoud
- Krijt voor elke stoot, of in elk geval voor elke stoot met effect.
- Ruw een glad geworden bovenkant af en toe licht op met een pomeransruwer. Niet te vaak, want je schuurt er ook leer mee weg.
- Breng de vorm terug als de pomerans plat wordt.
- Houd de zijkant glad, zodat hij niet uitrafelt.
- Bewaar de keu in een koffer, weg van vocht en hitte.
Bronnen: drdavepoolinfo.com (pomerans en misstoten); World Pool-Billiard Association (WPA), World Standardized Rules (uitrusting). Laatst gecontroleerd september 2026.